SIMPANG MENGAYAU KUDAT/ TIP OF BORNEO

Sejarah dan latar belakang

Tanjung Simpang Mengayau atau Tanjung Sampang Mangazou, juga dikenali sebagai Tip of Borneo dalam Bahasa Inggeris adalah bahagian paling utara Borneo yang terletak di daerah Kudat, di negeri Sabah, Malaysia.

Nama asal Tanjung Sampang Mangazou berasal dari bahasa kaum Rungus, sebuah kumpulan etnik yang tinggal terutamanya di daerah Kudat.Tanjung (tanjung), Sampang (kesatuan) dan Mangazou (pertempuran) perkataan ini  merujuk kepada lokasi pertempuran yang berlaku ketika etnik Rungus mempertahankan wilayah mereka daripada serangan lanun. Tempat ini juga dijadikan kawasan pendaratan bagi lanun.

Tanjung Simpang Mengayau merupakan mercu tanda terutara pulau borneo dan menjadi petunjuk utama pulau ini kepada kapal-kapal purba dari arah utara khususnya dari China sejak Dinasti Tang (618 hingga 906 Masihi). Tanjung ini juga menjadi titik persimpangan antara Laut China Selatan dan Laut sulu. Malah, tanjung ini turut dijadikan medan pertembungan sosiopolitik antara kaum Rungus dan kaum penjarah laut dari selatan Filipina seperti Iranun dan Tausuq. Oleh itu, tanjung ini merupakan landskap bersejarah kepada sejarah maritim Borneo.

Dasar laut sekitarnya yang memiliki kekayaan pelbagai spesies hidupan samudera menjadi sumber rezeki kepada manusia sejak kedatangan masyarakat Austronesia dari Formosa (Taiwan) sekitar 6000 tahun lampau. Kini komuniti nelayan di Kudat seperti suku Bajau-ubian dan bajau suluk mendominasi kegiatan perikanan di perairan tersebut.

ASAL USUL NAMA DAERAH KUDAT

Di zaman dahulu, Kudat lebih dikenali di kalangan masyarakat tempatan sebagai “Tanjong Berungus” dan kadangkala juga disebut dengan nama “Tambarungan”. Semasa kedatangan awal peniaga-peniaga Cina di Tanjung Berungus, mereka hairan melihat sejenis rumput yang tumbuh di merata-rata tempat. 

Kehairanan itu menyebabkan mereka ingin mengetahuinya daripada penduduk tempatan yang terdiri daripada suku kaum Rungus ( Penduduk asal daerah Kudat ) yang kemudiannya memberitahu bahawa rumput yang menjadi tanda tanya di kalangan mereka itu adalah “Kutad” yang bermaksud “rumput lalang” dalam bahasa Rungus. 

oleh kerana sebutan “Kutad” oleh peniaga-peniaga Cina itu tadi tidak tepat maka lahirlah nama “Kudat” yang asalnya daripada rumput lalang (Kutad) di mana kawasan yang ditumbuhi rumput berkenaan akhirnya menjadi pusat pertemuan peniaga-peniaga imigran dengan orang tempatan  untuk menjalankan aktiviti perniagaan berjual beli secara tradisi. 

Sementara cerita daripada suku kaum binadan pula ialah kudat berasal daripada perkataan "takkudad aku" yang bermaksud "terkejut aku" oleh salah seorang daripada suku kaum berkenaan yang terperanjat dengan bunyi sebuah kapal yang bernama "SANTI" semasa mereka berlayar dari limau-limauan ke tanjung berungus. Peristiwa itu telah memberikan mereka idea dan bersetuju untuk menamakan tanjung berungus sebagai kudat.